Opis badania mocznika w surowicy krwi

Badanie mocznika polega na oznaczeniu jego stężenia w surowicy krwi. Mocznik jest końcowym produktem przemian białkowych, powstającym w wątrobie i wydalanym głównie przez nerki.

Pomiar stężenia azotu mocznika wykorzystywany jest w diagnostyce i monitorowaniu zaburzeń czynności nerek. Choć oznaczenie to ma mniejszą przydatność kliniczną niż badanie kreatyniny, znajduje zastosowanie w różnicowaniu niewydolności nerkowej i przednerkowej.

Badanie wykonywane jest z próbki krwi żylnej pobranej do probówki EDTA. Pobranie trwa kilka–kilkanaście sekund i odbywa się zgodnie ze standardową procedurą (odkażenie skóry, założenie opaski uciskowej, ucisk miejsca wkłucia po zakończeniu pobrania). Cała procedura trwa kilka minut.

Kiedy wykonać badanie mocznika?

Wskazaniem do badania mocznika są objawy mogące świadczyć o zaburzeniach czynności nerek lub odwodnieniu, takie jak:

zmniejszona ilość oddawanego moczu lub zmiany w częstości oddawania moczu;
obrzęki twarzy, kończyn lub okolic oczu;
uczucie przewlekłego zmęczenia i osłabienia;
nudności, wymioty, brak apetytu;
suchość w ustach, wzmożone pragnienie (objawy odwodnienia);
bóle głowy, zawroty głowy, trudności z koncentracją;
podwyższone ciśnienie tętnicze o nieustalonej przyczynie.

Badanie mocznika wykonuje się również:

w diagnostyce i monitorowaniu niewydolności nerek oraz zaburzeń filtracji kłębuszkowej,
u osób stosujących dietę wysokobiałkową,
w trakcie kontroli leczenia chorób nerek,
w celu różnicowania przyczyn podwyższonych parametrów nerkowych.

Co diagnozuje badanie mocznika?

Podwyższone stężenie mocznika we krwi może świadczyć o:

nasilonym rozpadzie tkanek,
wysokiej podaży białka w diecie,
odwodnieniu,
ciężkiej niewydolności nerek.

Wynik badania zawsze należy interpretować łącznie z innymi parametrami (np. kreatyniną) oraz obrazem klinicznym pacjenta.

Jak przygotować się do badania mocznika z krwi?

Badanie mocznika wymaga odpowiedniego przygotowania, ponieważ nieprawidłowe przygotowanie może wpłynąć na wiarygodność wyniku.

Na kilka dni przed badaniem:

nie pić alkoholu przez 2–3 dni,
ograniczyć stres i intensywny wysiłek fizyczny.

Na 12 godzin przed badaniem:

powstrzymać się od picia kawy i herbaty.

W dniu badania:

pozostać na czczo (ok. 12 godzin bez posiłku),
rano można wypić niewielką ilość wody (maks. jedna szklanka),
pobranie najlepiej wykonać w godzinach porannych,
w miarę możliwości pobranie należy przeprowadzić przed przyjęciem porannej porcji leków (chyba że lekarz zaleci inaczej),
przed pobraniem wskazany jest 10–15 minutowy odpoczynek w pozycji siedzącej,
unikać nawet umiarkowanego wysiłku (np. wchodzenia po schodach).

Wyniki badań mocznika

Wynik badania mocznika dostępny jest w ciągu 3 dni roboczych.

Możliwe formy odbioru wyniku:

odbiór osobisty w recepcji wybranej placówki,
dostęp do wyniku online po pobraniu hasła w recepcji.

Zakresy wartości referencyjnych mogą się różnić w zależności od laboratorium, dlatego wynik należy interpretować zgodnie z normami podanymi na karcie wyników.

Informację odnośnie odbioru wyników badań w zależności od placówki >> Sprawdź TUTAJ

Normy badania mocznika z krwi

Prawidłowe stężenie mocznika we krwi zależy od wieku pacjenta oraz etapu rozwoju organizmu. Najniższe wartości obserwuje się u niemowląt, natomiast wraz z wiekiem zakres norm stopniowo się zmienia.

Noworodki (do 14. dnia życia): około 1,08–7,86 mmol/l (6,5–47,2 mg/dl)
Niemowlęta (15 dni – 1 rok): około 1,27–5,79 mmol/l (7,6–34,8 mg/dl)
Dzieci (1–10 lat): około 3,15–7,58 mmol/l (18,9–45,5 mg/dl)
Młodzież (10–18 lat):
- dziewczęta: 2,59–6,54 mmol/l (15,5–39,3 mg/dl)
- chłopcy: 2,59–7,20 mmol/l (15,5–43,2 mg/dl)
Dorośli: 2,76–8,07 mmol/l (16,6–48,5 mg/dl)

Zakresy referencyjne mogą różnić się w zależności od laboratorium oraz zastosowanej metody oznaczenia, dlatego wynik zawsze należy interpretować w odniesieniu do norm podanych na karcie wyników.

Czynniki mogące zaburzyć wynik mocznika

Na poziom mocznika mogą wpływać m.in.:

odwodnienie,
dieta bogatobiałkowa,
alkohol,
stres i wysiłek fizyczny,
nieprawidłowe przygotowanie do badania.

Jak postępować w przypadku nieprawidłowego wyniku?

Każdy wynik odbiegający od normy powinien być skonsultowany z lekarzem, który oceni go w odniesieniu do innych parametrów laboratoryjnych oraz stanu klinicznego pacjenta. W razie potrzeby lekarz może zlecić dalsze badania diagnostyczne.

Do jakich lekarzy należy się zgłosić?

W przypadku nieprawidłowego wyniku badania mocznika zalecana jest konsultacja z: