Badanie stężenia żelaza we krwi

Badanie krwi wykonywane w celu określenia stężenia żelaza na czczo w surowicy. Żelazo pełni kluczową rolę w organizmie człowieka. Odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie układu oddechowego, krwionośnego, odpornościowego i nerwowego.

Na czym polega badanie żelaza?

Badanie polega na pobraniu krwi z żyły, która następnie trafia do laboratorium w celu analizy. Samo pobranie trwa ok. 15 sekund.

W przypadku nieprawidłowego przygotowania do badania uzyskany wynik nie będzie w pełni miarodajny. Na badanie laboratoryjne najlepiej zgłosić się w godzinach porannych.

Żelazo - najważniejsze informacje

Żelazo to jeden z kluczowych składników mineralnych. W organizmie żelazo występuje w trzech pulach: zapasowej (przechowywanej w wątrobie jako ferrytyna i hemosyderyna), transportowej (związanej z transferyną) oraz czynnościowej (w hemoglobinie i mioglobinie).

Żelazo odpowiada m.in. za prawidłowe funkcjonowanie układu krwionośnego oraz oddechowego. Wchodzi w skład hemoglobiny, która transportuje tlen do wszystkich tkanek organizmu. Żelazo pełni ważną rolę w układzie nerwowym, gdzie wpływa na funkcje poznawcze oraz oddziałuje na wydolność organizmu w trakcie wysiłku fizycznego.

Stężenie poziomu tego pierwiastka jest zależne od płci. U kobiet jest ono najczęściej niższe niż u mężczyzn (co ma związek z odmienną fizjologią). W przypadku kobiet stężenie żelaza spada wraz z wiekiem i w trakcie miesiączki (menstruacji). Zapotrzebowanie na ten pierwiastek rośnie także w trakcie ciąży.

Źródłem najlepiej przyswajalnego żelaza są mięso i produkty mięsne, podroby, drób, ryby oraz jaja.
Warto spożywać również roślinne źródła żelaza, czyli pełnoziarniste produkty zbożowe, orzechy, nasiona i ziarna, owoce suszone, suche nasiona roślin strączkowych oraz niektóre warzywa (m.in. buraki i boćwina, brokuły, groszek zielony, szpinak, pietruszka) oraz owoce (np. porzeczki, awokado, maliny).

Kiedy wykonać badanie poziomu żelaza we krwi?

Badanie poziomu żelaza we krwi powinno być wykonane w następujących sytuacjach:

w przypadku wystąpienia objawów niedokrwistości, m.in. osłabienie, łatwe męczenie się, bladość skóry czy zawrotów głowy;
w ciąży (wzrasta zapotrzebowanie na żelazo);
u kobiet z intensywnymi krwawieniami menstruacyjnymi;
u pacjentów z chorobami przewlekłymi, w tym choroby nowotworowe, choroby nerek czy zaburzenia wchłaniania żelaza z przewodu pokarmowego;
u osób stosujących diety eliminacyjne (diety wegetariańskie lub wegańskie);
u osób z rodzinną historią nadmiaru żelaza w organizmie;
u pacjentów po transfuzjach krwi.

Co diagnozuje badanie?

Wysoki poziom żelaza

Wysoki poziom żelaza w organizmie, znany również jako hemochromatoza, może prowadzić do szeregu poważnych problemów zdrowotnych. Hemochromatoza jest chorobą metaboliczną, która powoduje nadmierne wchłanianie żelaza z diety, co skutkuje jego akumulacją w narządach wewnętrznych, takich jak wątroba, serce i trzustka.

Nadmiar żelaza może wystąpić w przebiegu chorób krwi i przewlekłych chorób wątroby, jak i po przetoczeniu krwi.
Przyczyną nadmiaru żelaza może być również przedawkowanie suplementów.

Objawy nadmiaru żelaza

Nadmiar żelaza we krwi jest toksyczny dla organizmu i wywołuje objawy, takie jak:

osłabienie i zmęczenie,
problemy ze snem i senność w ciągu dnia,
stany podgorączkowe,
suchość skóry,
wypadanie włosów,
nudności,
wymioty.

Niski poziom żelaza

Niski poziom żelaza w organizmie, prowadzący do niedoboru, może wywołać szereg objawów i poważnych konsekwencji zdrowotnych. Żelazo jest kluczowym składnikiem odżywczym, niezbędnym do produkcji hemoglobiny, która transportuje tlen we krwi. Jego niedobór może prowadzić do niedokrwistości z niedoboru żelaza (anemii), co wpływa na funkcjonowanie całego organizmu. U kobiet w ciąży może doprowadzić do przedwczesnego porodu oraz małej masy urodzeniowej noworodka.

Objawy niedoboru żelaza

Niedobór żelaza objawia się:

zmęczeniem i osłabieniem,
obniżeniem koncentracji,
bladość,
łamliwością i wypadaniem włosów,
suchością skóry,
charakterystycznymi podłużnymi prążkami na płytce paznokci,
zawrotami i bólami głowy,
kołataniem serca,
wygładzeniem powierzchni i pieczeniem języka.

Kto jest szczególnie zagrożony niedoborem żelaza?

wegetarianie i weganie,
osoby stosujące niezbilansowaną dietę,
osoby uprawiające sport,
kobiety w ciąży,
kobiety mające obfite miesiączki,
kobiety z krótkimi przerwami między kolejnymi ciążami,
osoby z chorobami przebiegającymi z upośledzonym wchłanianiem żelaza,
dzieci z PICA, czyli spaczonym łaknieniem,
osoby ze zwiększoną utratą krwi, np. po zabiegach chirurgicznych,
dzieci urodzone przedwcześnie i z ciąż mnogich.

Dowiedz się więcej:

Jak przygotować się do badania żelaza?

Przygotowanie do badania stężenia żelaza jest kluczowe dla uzyskania dokładnych i wiarygodnych wyników:

Należy unikać alkoholu przez 2-3 dni przed badaniem, ponieważ może on wpływać na wyniki.
Badanie należy wykonać na czczo, co oznacza, że pacjent powinien powstrzymać się od jedzenia przez około 12 godzin przed pobraniem krwi. Ostatni posiłek powinien być spożyty nie później niż o godzinie 18:00 dnia poprzedniego.
Rano, w dniu badania, można wypić maksymalnie szklankę wody, jednak należy unikać innych napojów, w tym kawy i herbaty, co najmniej 12 godzin przed badaniem.
Jeśli pacjent przyjmuje leki, powinien skonsultować się z lekarzem, czy należy je zażyć przed badaniem.
W miarę możliwości warto zredukować stres oraz unikać intensywnego wysiłku fizycznego w dniu badania. Zaleca się odpoczynek w pozycji siedzącej przez 10-15 minut przed pobraniem krwi.

Żelazo normy

Prawidłowe stężenie żelaza we krwi różni się w zależności od płci i wieku. Dla osób dorosłych przyjmuje się wartości w przedziale 55-180 μg/dl (u kobiet wartości te mogą być niższe o ok. 20 μg/dl). W okresie ciąży wzrasta zapotrzebowanie na żelazo. Normy te mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium, w którym wykonywane jest badanie.

Poziom żelaza w surowicy krwi jest zmienny i zależy od wielu czynników, takich jak pora dnia, cykl menstruacyjny u kobiet, dieta oraz obecność chorób przewlekłych.

Wyniki badania żelaza

W przypadku nieprawidłowych wyników zaleca się konsultację z lekarzem, w celu ich dokładnego omówienia. Wyniki badania żelaza we krwi powinny być zawsze interpretowane przez lekarza, w kontekście innych parametrów laboratoryjnych oraz objawów klinicznych pacjenta.

Więcej informacji na temat odbioru wyników znadziesz TUTAJ >>